Jak poważnym zagrożeniem jest susza w Polsce?

Myśląc o suszy wyobrażamy sobie zwykle problemy z dostępem do wody w Afryce czy na Bliskim Wschodzie. Niestety, zjawisko to, powodowane ociepleniem klimatu, przywędrowało także i do nas – w ciągu ostatnich lat pojawiało się bowiem w miejscach, które nie kojarzą się nam z suszą, takich jak Europa. Dlaczego tak się stało i co sprawia, że Polska jest szczególnie narażona na niedobory wody? 

Światowe odnawialne zasoby słodkiej wody (czyli te uzupełniane przez opady – wody w rzekach czy wody gruntowe) szacuje się na 6,500 m3 na mieszkańca. Dla Europy, ta wartość wynosi jednak zaledwie 4,500 m3, a dla Polski tylko 1,600 m3. Nasz kraj, wraz z Czechami, Maltą czy Cyprem znajduje się w grupie państw europejskich z bardzo małymi zasobami wody. Właśnie dlatego Polska, wystawiona na zbiór czynników powodowanych zmianą klimatu, jest szczególnie narażona na suszę. 

W ostatnich latach mogliśmy zaobserwować wiele takich czynników 

Jednym z najbardziej oczywistych był wzrost średnich temperatur. Letnie fale upałów, przyczyniały się w ostatnim czasie do zwiększonego parowania. W lecie 2019 roku większość Europy Środkowej dotknęła niedostateczna wilgotność gleb. Zmiana klimatu wpłynęła także na opady, co dało się zauważyć szczególnie w ciągu ostatnich dwóch lat. Zeszłego lata u w wielu regionach Europy Środkowej opady wyniosły od 75 do 85% oczekiwanej wartości. Anomalie w poziomach rzek zanotowano na Łabie, Odrze, Wiśle i wielu innych. Wiele miejscowości doświadczyło poważnych problemów z powodu niedoboru wody – w Skierniewicach zabrakło jej w kranach i wprowadzone zostały ograniczenia w zużyciu.  

Wszystko wskazuje na to, że ten trend się utrzyma

Jednym z czynników wpływających na pojawienie się suszy, są wydarzenia z ostatnich lat. Ponadto, tej zimy doświadczyliśmy wyższych niż zwykle temperatur i niższych niż normalnie opadów. Oznacza to, że pokrywa śnieżna, kluczowa do odnawiania zasobów wód gruntowych (na których polegamy w naszym kraju w około 70%) utrzymywała się znacznie krócej, a miejscami w ogóle jej nie było. Sytuacja już teraz nie wygląda najlepiej. Biorąc pod uwagę, że wiosna również prawdopodobnie będzie cieplejsza niż średnio, a wraz z latem powrócą zapewne fale upałów, prawdopodobieństwo wystąpienia suszy jest bardzo wysokie. 

Przyglądając się obecnej sytuacji, oraz wydarzeniom z ostatnich lat, łatwo dojść do wniosku, że problemy z dostępnością wody nie przydarzają się jedynie w oddalonych od nas miejscach. Nie są także obrazem dalekiej przyszłości – susze już tu są. Niestety wszystko wskazuje na to, że wraz z dalszymi antropogenicznymi emisjami gazów cieplarnianych, temperatury również będą dalej wzrastać. Będzie to miało coraz większy wpływ na czynniki odpowiedzialne za niedobory wody w naszym kraju i na całym świecie. Oznaczać to będzie zupełnie nowe problemy i wyzwania, z jakimi będziemy zmuszeni się zmierzyć. Jakie będą to wyzwania? Temat ten poruszamy w oddzielnym tekście. 

Źródła:

Stawikowska, E., 2020. Woda, Nasze Dobro Luksusowe. Czy W Polsce Może Jej Zabraknąć?. Newsweek.pl. Dostępne w: <https://www.newsweek.pl/polska/brak-wody-w-skierniewicach-czy-zabraknie-wody-w-reszcie-polski/v0tp1qe> .

Climate.copernicus.eu. 2020. Precipitation, Relative Humidity And Soil Moisture For January 2020 | Copernicus. Dostępne w: <https://climate.copernicus.eu/precipitation-relative-humidity-and-soil-moisture-JANUARY-2020> . 

Climate.copernicus.eu. 2020. Surface Air Temperature For January 2020 | Copernicus. Dostępne w: <https://climate.copernicus.eu/surface-air-temperature-january-2020> .

Edo.jrc.ec.europa.eu. 2019. Drought In Europe – August 2019.Dostępne w: <https://edo.jrc.ec.europa.eu/documents/news/EDODroughtNews201908_Europe.pdf> .

Hotloś, H., 2008. Quantity And Availability Of Freshwater Resources: The World – Europe – Poland. Wrocław. Dostępne w: <http://epe.pwr.wroc.pl/2008/Hotlos_2-2008.pdf> .

Leister, E., 2020. Accuweather’s 2020 Europe Spring Forecast. AccuWeather. Available at: <https://www.accuweather.com/en/weather-forecasts/accuweathers-2020-europe-spring-forecast/678440> .

Fao.org. 2003. Review On World Water Resources By Country.Dostępne w: <http://www.fao.org/3/Y4473E/y4473e.pdf> .

European Drought Centre. 2018. Summer 2018 In Europe: Did The EFAS Seasonal Outlook Predict Low River Flows? – European Drought Centre. Dostępne w <http://europeandroughtcentre.com/2018/09/06/summer-2018-in-europe-did-the-efas-seasonal-outlook-predict-low-river-flows/> .

Ec.europa.eu. 2019. Water Statistics – Statistics Explained. Dostępne w: <https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Water_statistics#Water_as_a_resource> .